Tıbbi Biyoloji ABD Bilimsel Makale Seminer Etkinliği kapsamında 01.04.2026 tarihinde doktora programı öğrencisi Zeynep Özdemir, “A human pan-disease blood atlas of the circulating proteome” başlıklı makaleyi (Science, 18 December 2025, 1248) sundu. Makalede, insan kanında bulunan binlerce proteinin değerlendirilmesi (kan proteomu) yoluyla insan sağlığının kapsamlı bir şekilde değerlendirilebileceği gösterilmiştir. Çalışmada, farklı hastalık fenotiplerinin harmonize edilmiş bir proteomik veri seti içinde incelenmesi mümkün kılınarak hastalıklar arası kapsamlı bir veri seti sunulduğu belirtilmiştir. 59 hastalık ve sağlıklı kohortta protein konsantrasyonlarını profilleyerek, yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi ile ilişkili proteinleri ve ayrıca hastalığa özgü imzaları belirlemiştir. 8.262 bireyi kapsayan ve 5.416 proteine kadar veri içeren bu veri seti, hastalığa özgü protein profillerini keşfetmek ve hassas tıp araştırmalarını ilerletmek için çevrimiçi bir kaynak olarak hizmet vereceği öngörülmektedir. İlgili çalışmanın sonuçları, güncellenmiş Disease Blood Atlas verileri Human Protein Atlas’da (www.proteinatlas.org) yayımlanmış olup, bu sayede herkesin ulaşabileceği birden fazla hastalıktaki protein konsantrasyonlarını incelemek mümkün hale gelmiştir.
15.04.2026 tarihinde Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Bilimde İz Bırakanlar etkinliği kapsamında, Prof. Dr. Azmi Yerlikaya moderatörlüğünde öğretim üyeleri ve öğrencilerin katılımıyla MIT öğretim üyelerinden Prof. Dr. Robert Weinberg’in çevrimiçi yayımlanan söyleşisi izlendi. Prof. Dr. Weinberg, söyleşide “The Hallmarks of Cancer” makalesinde belirtilen kanserin altı temel özelliği - kontrolsüz büyüme, büyümeyi engelleyen mekanizmalardan kaçınma, hücre ölümüne direnç, sınırsız bölünme, yeni damar oluşumu ve metastaz - hakkında ilginç ve aydınlatıcı bilgiler sunmaktadır.
Çevrimiçi eğitici videonun izlenmesinin ardından öğretim üyeleri ve öğrenciler, Prof. Dr. Azmi Yerlikaya moderatörlüğünde klasikler arasına girmiş “Tumorigenic conversion of primary embryo fibroblasts requires at least two cooperating oncogenes” (Hartmut Land, Luis F. Parada, Robert A. Weinberg, Nature 304, 5927, 596-602, 1983) başlıklı makaleyi tartıştılar. İlgili çalışmada, insan ras onkogeninin embriyo fibroblastlarına aktarılması durumunda, eğer fibroblast hücreler önceden ölümsüzleştirilmemişse (immortal), tek bir onkogenin aktarılmasıyla tümör hücresine dönüşmediği rapor edilmiştir. Ancak ras geni ile birlikte ikinci bir onkogen (örneğin viral veya hücresel myc geni ya da polyoma large-T antijeni geni) eklenirse, immortalize edilmemiş fibroblastların da tümör oluşturabileceği görülmüştür.
22.04.2026 tarihinde ise Tıbbi Biyoloji Bilimsel Makale Seminer Etkinlikleri kapsamında yüksek lisans öğrencisi Hilal Eskiçubuk, “Aging activates escape of the silent X chromosome in the female mouse hippocampus” başlıklı makaleyi sundu (Sci. Adv. 11, eads8169, 5 Mart 2025). İlgili çalışmada, kadınların erkeklere göre daha uzun yaşamalarının ve bilişsel yaşlanmanın daha az görülmesinin olası nedenlerinden birinin X kromozomu olduğu; kadınlarda bir inaktif X (Xi) ve bir aktif X (Xa) bulunurken, erkeklerde sadece bir Xa bulunması nedeniyle Xi’deki sessiz genlerin yeniden aktive olmasının cinsiyet farklılıklarını etkileyebileceği ifade edilmiştir.
